Funkcje językowe w tekście. Powtórka wiadomości z języka polskiego. Oto przykłady i cechy funkcji języka

Magdalena Konczal
Magdalena Konczal
Funkcje językowe w tekście. Jak je rozpoznać?
Funkcje językowe w tekście. Jak je rozpoznać? reshot/ Wandeaw
Funkcje językowe to zagadnienie omawiane na języku polskim. Temat ten jest dość prosty, ale warto dokładnie mu się przyjrzeć, bo dotychczas często występował na maturze. Czym jest funkcja informatywna i w jaki sposób odróżnić funkcję impresywną od ekspresywnej? Oto najważniejsze informacje na temat funkcji językowych. Mogą się przydać na maturze z języka polskiego!

Spis treści

Funkcje językowe. Jak je rozpoznawać?

Funkcje języka sprawiają, że wiemy, co dana osoba chciała nam przekazać. Najważniejsze funkcje językowe to:

  • Funkcja informatywna – służy przekazywaniu informacji.
  • Funkcja ekspresywna – wyraża emocje nadawcy.
  • Funkcja impresywna – skupiona jest na odbiorcy, na przykład nakłonieniu go do podjęcia określonego działania.
  • Funkcja poetycka – jest charakterystyczna dla stylu artystycznego, służy wywołaniu doznań estetycznych u odbiorcy,
  • Funkcja magiczna – występuje zazwyczaj w zaklęciach, przekleństwach czy czarach.
  • Funkcja stanowiąca – ma moc zmieniania rzeczywistości.
  • Funkcja metajęzykowa – występuje w momencie, gdy przy pomocy języka mówimy o języku.
  • Funkcja fatyczna – służąca podtrzymywaniu rozmowy.

Funkcja informatywna w tekście

Funkcja informatywna występuje wówczas, gdy głównym celem nadawcy jest przekazanie określonych informacji odbiorcy. Liczą się w niej więc fakty, dane, które nie podlegają dyskusji. W jaki sposób rozpoznać funkcję informatywną w tekście? Zwróćmy uwagę, czy dany fragment skupia się właśnie na przekazaniu określonej porcji materiału.

Przykłady funkcji informatywnej:

  • 11 listopada obchodzimy w Polsce Narodowy Święto Niepodległości.
  • Najpierw stolicą Polski było Gniezno, później Kraków, a obecnie jest nią Warszawa.
  • Tandem to rower, na którym mogą jeździć dwie osoby.

Cechy tekstu, w którym dominuje funkcja informatywna:

  • Brak kwiecistego i emocjonalnego języka,
  • Oszczędność środków językowych,
  • Obecność pojęć, terminów, faktów,
  • Obecność zdań oznajmujących (zazwyczaj rozbudowanych),
  • Język precyzyjny i rzeczowy.

Funkcja ekspresywna (emotywna)

Funkcja ekspresywna nazywana bywa także emotywną. Występuje ona w tekście, gdzie odbiorca skupia się na swoich doznaniach i emocjach. Rzadko bywa tak, że cały tekst opiera się wyłącznie na funkcji ekspresywnej, zazwyczaj występuje ona we fragmentach, gdzie wyrażone są emocje bohatera lub autora tekstu.

Przykład funkcji ekspresywnej:
W żołądku czułem nieprzyjemny ścisk i odrobinę mnie mdliło. To było okropne doświadczenie! Ledwo łapiąc dech, chwyciłem za kierownicę, będąc pewnym, że kolejny już raz nie zdam egzaminu na prawo jazdy.

Cechy tekstu, w którym dominuje funkcja ekspresywna:

  • Duża liczba wykrzyknień,
  • Obecność słów nacechowanych emocjonalnie i opinii nadawcy,
  • Skupienie się na nadawcy, jego emocjach i przeżyciach.

Funkcja impresywna (nakłaniająca)

Funkcja impresywna nazywana jest także nakłaniającą. Nazwa ta nie jest bez znaczenia, ponieważ funkcja występuje w tekście wówczas, gdy nadawca chce przekonać do czegoś odbiorcę – zmienić jego poglądy czy przekonać go do określonego działania. Funkcja impresywna bardzo często występuje jednocześnie z funkcją informatywną.

Przykład funkcji impresywnej:
Zróbcie zadanie piąte oraz siódme i przyłóżcie się do tego. Sprawdzian już za dwa tygodnie, a materiału jest naprawdę sporo, weźcie się więc za naukę już teraz.

Cechy tekstu, w którym dominuje funkcja impresywna:

  • Obecność zwrotów mających oddziaływać na odbiorcę (czasowników w trybie rozkazującym, np. zróbcie, weźcie, pochylcie się nad),
  • Słownictwo wyrażające ocenę (piękny, zachwycający, okropny, obrzydliwy),
  • Odwołanie do uczuć odbiorcy.

Funkcja poetycka (estetyczna)

Funkcja poetycka nazywana jest również estetyczną. Występuje tam, gdzie nie informacja czy komunikat jest najważniejszy, ale forma, w jakiej jest on przekazywany. Obecna zazwyczaj w tekstach literackich, ale także w przysłowiach czy wszędzie tam, gdzie nadawca skupia się na tym, by komunikat przekazany był w niecodziennej formie.

Przykład funkcji poetyckiej:
To w szyby deszcz dzwoni deszcz dzwoni jesienny
I pluszcze jednaki miarowy niezmienny
Dżdżu krople padają i tłuką w me okno
Jęk szklany płacz szklany a szyby w mgle mokną
I światła szarego blask sączy się senny
O szyby deszcz dzwoni deszcz dzwoni jesienny (fragment wiersza L. Staffa „Deszcz jesienny”)

Cechy tekstu, w którym dominuje funkcja poetycka:

  • Kwiecisty i barwny język,
  • Obecność wielu środków stylistycznych (epitety, metafory, porównania),

Funkcja magiczna i funkcja stanowiąca

Funkcja magiczna i funkcja stanowiąca są do siebie podobne. Obie mają za zadanie kreowanie rzeczywistości. Teksty, w których dominuje funkcja magiczna to wszelkiego rodzaju zaklęcia, przekleństwa czy życzenia (np. Abrakadarba). Z kolei teksty, w których występuje funkcja stanowiąca to te zmieniające rzeczywistość (np. Zwalniam Panią z pracy, Od teraz jesteście mężem i żoną).

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na Twitterze!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na Twiterze!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Wildlife Photographer Of The Year 2022

Materiał oryginalny: Funkcje językowe w tekście. Powtórka wiadomości z języka polskiego. Oto przykłady i cechy funkcji języka - Strefa Edukacji

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Wróć na lodz.naszemiasto.pl Nasze Miasto
Dodaj ogłoszenie