Święto Łodzi: 15 maja wypada ważna rocznica historyczna. Z tego dnia pochodzi najstarszy dokument lokacyjnego miasta

Kira Miler
Kira Miler
Niewiele miast ma tak dobrze udokumentowaną miejskość jak Łódź. Znamy cztery dokumenty, które można określić jako lokacyjne, czyli mówiące o założeniu miasta. Dwa z nich mają charakter prywatny i są sygnowane przez biskupów włocławskich, a pozostałe dwa, charakter państwowy i powstały w kancelarii króla Władysława Jagiełły.

Święto Łodzi 15 maja nawiązuje do pierwszej lokacji z 1414 roku, a Urodziny Miasta – 29 lipca do lokacji monarszej z 1423 roku.

W średniowieczu założenie miasta opierało się na dwóch rodzajach dokumentów. Sprawy prawno-ustrojowe regulował monarcha. Pozwalał zwykle rządzić się tzw. prawem niemieckim. Oznaczało to, że mieszczanie nie mogli być powoływani przed sądy ziemskie i grodzkie, gdzie sądziła szlachta. Odpowiadali natomiast przed wójtem i radą miejską. Co ważne, to monarcha zezwalał na organizację targów i pobieranie opłat targowych.

Wszystkie sprawy gospodarcze (powinności, wysokość czynszów, uposażenie np. kościoła, sposób sprzedaży nieruchomości) pomiędzy mieszczanami a właścicielem gruntów miejskich regulował oddzielny dokument, zwykle poprzedzający przywilej monarszy. Kościół mógł wydać dokument lokacyjny, ponieważ posiadał pełnię władzy w swoich dobrach, czyli immunitet nadany przez króla.

Lokacja Łodzi nie miała charakteru jednorazowego. Poprzedzały ją procesy osadnicze, a dokumenty nadawały im tylko ramy prawne.

Proces lokacyjny Łodzi

1414 – Kapituła włocławska 15 maja nowo powstałej osadzie (w obrębie wsi Łodzia) nadała prawa miejskie, tworząc miasto o nazwie Ostroga, wywodzącej się od nazwy rzeki, która tam przepływała. Zabudowania osady skupiły się wokół dzisiejszego Starego Rynku i pl. Kościelnego. Mieszczanie korzystali z bliskości traktu krakowsko-łęczyckiego i rozwijali na tej bazie działalność gospodarczą.

1423 – W Przedborzu król Władysław Jagiełło (ipso die Sancte Marthe – czyli 29 lipca) na prośbę biskupa włocławskiego Jakuba Pelli wydał monarszy przywilej o przekształceniu Łodzi w miasto. Dokument regulował sprawy prawno-ustrojowe oraz uprawnienia targowe. Łodzianie od tej pory mieli odpowiadać nie przed sądami ziemskimi, gdzie dominowała szlachta - sądzić mógł ich wójt, a ten odpowiadał przed biskupem, a nawet królem i jego sądem generalnym.

1424 – Jakub Pella wydał powtórnie dokument regulujący zobowiązania mieszczan wobec kapituły, w którym wyraźnie nawiązuje do dokumentu z 1414 r. Zgadzają się np. lata wolnizny, czyli czasu, gdy mieszczanie z tytułu użytkowania ziemi nie wnosili opłat. Dwa prywatne akty prawne wykazały się dużą trwałością, gdyż pierwsze zmiany do ich regulacji wprowadzono dopiero w 1561 roku.

1433 – Na zamku w Kole, król Władysław Jagiełło potwierdził przywileje dla Łodzi w ramach przywileju renowacyjnego. Król chciał poprawić stan dóbr biskupich po wojnach krzyżackich i m.in. rozszerzył przywileje targowe. W 2018 roku dokument lokacji z 1433 roku został odnaleziony i zaprezentowany przez Krzysztofa Laszkiewicza.

Przed nami rekordowa waloryzacja emerytur

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3