Przenosiny schronu do Skansenu Rzeki Pilicy w Tomaszowie

Akcja odkopywania i transportowania unikatowej pamiątki po wojskach niemieckich, broniących się tutaj przed ofensywą Armii Czerwonej, trwała od tygodnia. Zakończyła się w nocy ze środy na czwartek. Schron już cieszy oko licznie zwiedzających skansen turystów i okolicznych mieszkańców.

Ten cenny przykład drugowojennych fortyfikacji polowych jeszcze do niedawna znajdował się przy ulicy Polanki we Włodzimierze w gminie Sulejów. Postanowiono go usunąć przy okazji modernizacji tamtejszej drogi. Schron wchodził bowiem 1,5 metra w pas drogowy i często był przyczyną kolizji. Władze Sulejowa zaproponowały, by przenieść go do tomaszowskiego skansenu.

- To była trudna akcja logistyczna - mówi Andrzej Kobalczyk, dyrektor skansenu. - Konieczne było użycie do przeprowadzki schronu ciężkiego dźwigu, zdolnego podnieść nawet 150 ton! Nie słyszałem, by w naszym kraju odbywały się podobne akcje. Ten schron dołączy do naszych zbiorów militarnych, gdyż jest jednym ze składników umocnień, które w 1944 roku Niemcy wybudowali na linii Pilicy. Spodziewali się uderzenia Armii Czerwonej znad Wisły i przez pół roku budowali nad tą rzeką potężne umocnienia, ciągnące się przez prawie 200 kilometrów - dodaje Kobalczyk.

Pozyskany przez skansen schron to żelbetonowe stanowisko strzeleckie na karabin maszynowy, które służyło do tzw. obrony okrężnej. Waży ponad 30 ton, a mierzy 2,75 m wysokości, 2,36 szerokości i ponad 3 m długości, zaś grubość jego ścian i stropu sięga 80 cm! Zbudowano go z wejściem od dołu, wprost z okopu, natomiast stanowisko strzeleckie znajdowało się w stropie.

Dodajmy, że do tomaszowskiego skansenu z okolic Sulejowa trafił niedawno również unikatowy krzyż przydrożny, wykonany tuż po wojnie z… lufy radzieckiej armaty i łusek od niemieckich nabojów artyleryjskich.

Unikatowymi świadkami wojennej historii Pilicy są również znajdujące się w skansenie poniemieckie pojazdy wojskowe, które skończyły w tej rzece szlak bojowy w styczniu 1945 roku. Po latach zostały z niej wydobyte, a niektóre z nich nawet… uruchomione.